Kamienie, które płaczą

Instalacja składa się z dwóch zmultiplikowanych elementów – prymitywnego narzędzia tnącego i sznurka. Według naukowców są to jedyne przedmioty niezbędne człowiekowi do przetrwania w ekstremalnych warunkach. Projekt prezentowany był w tradycyjnej przestrzeni Muzeum Archeologicznego. Wybór tego miejsca jest nie tylko oczywistym nawiązaniem do kluczowego elementu instalacji – pięściaka, ale także przypomnieniem faktu, że naruszanie ludzkiej godności ma długą historię.

Jak pisała w ulotce towarzyszącej wystawie Agata Witkowska: Pięściaki należą do najstarszych narzędzi kamiennych wytwarzanych przez człowieka. Ich pojawienie się stanowiło prawdziwy przełom technologiczny w dolnym paleolicie. Pięściaki obecne były nadal w środkowym paleolicie, co czyni je najdłużej używanym rodzajem narzędzi w historii ludzkości. Charakteryzuje je soczewkowaty przekrój oraz symetryczny kształt zbliżony do migdała, serca lub owalu, z ostrymi krawędziami bocznymi i zaokrągloną podstawą. Powstawały przez stopniową redukcję bryły kamienia przy zastosowaniu dwustronnej obróbki. Pięściaki były narzędziami wielofunkcyjnymi, nazywane bywają »szwajcarskimi scyzorykami epoki kamienia«. Służyły przede wszystkim do ćwiartowania tusz, filetowania mięsa, pozyskiwania szpiku z kości, ale także być może obróbki drewna i kopania w ziemi. Symetria pięściaków i doskonałość ich wykonania, która nie była niezbędna dla uzyskania funkcjonalności, sugeruje, iż ich przeznaczenie nie ograniczało się jedynie do roli noży lub tasaków. Wysunięto hipotezę, że mogły pełnić ważne funkcje społeczne, jako wskaźniki jakości potencjalnego partnera w doborze płciowym.

Kamienie ujawniają odległe dzieje – proces formowania się życia na Ziemi, przystosowywania człowieka do panujących warunków. Kamienie bywają niemymi świadkami historycznych wydarzeń lub narzędziami w rękach tych, którzy je kształtują. Są dziełami natury. Za sprawą ingerencji człowieka niekiedy stają się dziełami sztuki.

Praca jest symbolicznym przyłączeniem się do akcji społecznej Czarne łzy, zainicjowanej w 2016 roku przez Protest Kobiet. Akcja ta wspomaga protesty i demonstracje dotyczące praw człowieka. Jej znak rozpoznawczy – czarna łza – nawiązuje do symboliki tatuażu więziennego, w którym łza na policzku oznacza tęsknotę za wolnością.